Bitcoin đã có tuổi đời hơn 10 năm, bất chấp bao cuộc tấn công không ngừng từ chính phủ, từ những người phản đối và cạnh tranh từ các altcoin khác, Bitcoin vẫn cho thấy nó vẫn là mạng lưới vô cùng mạnh, và ngày càng được công nhận và sử dụng rộng rãi trên thế giới.
Theo Nassim Nicholas Taleb tác giả của hàng loạt những cuốn sách nổi bật như “Thiên Nga Đen, Thăng hoa trong nghịch cảnh”… đã đưa ra Hiệu ứng Lindy như sau: Với những thứ không dễ hỏng hóc như công nghệ, doanh nghiệp và ý tưởng, tuổi thọ dự kiến sẽ tăng cùng chiều với số tuổi hiện tại. Một cách đơn giản để giải thích quy luật này là: Dù là bạn đi xa đến đâu chăng nữa, bạn luôn có thể đi xa gấp đôi.
Như vậy Bitcoin đã tồn tại được hơn 10 năm và như vậy tuổi thọ của nó cũng có thể kéo dài thêm gấp đôi, và cứ như vậy.
Nhưng có một thực tế cho thấy rằng Bitcoin vẫn còn thiếu một điều gì đó để giúp nó có khả năng được chấp nhận như một loại tiền tệ chung cho toàn bộ nhân loại và để có thể tồn tại thêm hàng thập kỷ nữa, thậm chí là hàng thế kỷ.
Đó chính là PRIVACY. Tại sao tính ẩn danh của bitcoin là lại thứ còn thiếu để nó có thể trở thành một loại tiền tệ?
Đặc tính ẩn danh của hệ thống tiền tệ hiện tại, đó chính là “Tiền mặt“
Liệu trong vòng 20 năm nữa tiền mặt sẽ bị coi là bất hợp pháp? Khi mà phong trào cho một xã hội không tiền mặt đã bắt đầu từ vài năm trước. Việc phát minh ra máy tính và internet khiến điều đó không thể tránh khỏi. Mọi giao dịch mua bán, trao đổi, đầu tư … đều thông qua mạng lưới network internet. Và các chính phủ không thể không bỏ qua cơ hội để có thể kiểm soát và nhìn thấu qua mọi giao dịch mỗi người dân thực hiện thông một xã hội không tiền mặt.
Hãy nhìn vào thực tế tại các nước Châu Âu, Châu Á…việc thanh toán qua thẻ Debit, Credit, Visa… đang trở nên thịnh hành hơn bao giờ hết. Người dân tại một số nước Châu Âu đã không còn dùng tiền mặt.
The Guardian đã đưa ra báo cáo của ngân hàng trung ương Thụy Điển, giao dịch tiền mặt chỉ chiếm 2% tổng giá trị của tất cả các giao dịch trong nền kinh tế, và tại London cũng đã ngừng nhận tiền mặt. Chúng ta đều thấy tại Việt Nam đến việc quyên góp vào các tổ chức từ thiện và mọi giao dịch đang dần được chuyền thành giao dịch điện tử được liên kết tới hệ thống ngân hàng và thông qua các bên thứ 3.
Và mới tháng 5/2019 vừa rồi, giám đốc Robert Barwick của Hội đồng bầu cử công dân Úc đã phải khởi xướng một bản kiến nghị chống lại “Dự luật tiền tệ (Restrictions on the Use of Cash) 2019, được đề xuất gần đây như một dự thảo Hạn chế sử dụng tiền mặt của quốc hội Úc. Theo đó, dự thảo luật đề xuất cấm giao dịch tiền mặt trên 10,000 AUD ($6,900), bao gồm các giao dịch liên quan đến tiền kỹ thuật số.
Theo Barwick, chính phủ đặt ra dự luật nhằm mục đích ngăn chặn hành vi sử dụng tiền mặt trong các hoạt động bất hợp pháp như rửa tiền và trốn thuế. Nghe có vẻ giống như nỗ lực phát triển xã hội không tiền mặt nhưng thực chất là “một đạo luật toàn trị […] sẽ nhốt người dân Úc vào ngân hàng để họ không thể thoát khỏi lãi suất bảo lãnh và lãi suất âm”.
“Cấm giao dịch tiền mặt trên 10,000 đô la sẽ không chấm dứt hành vi trốn thuế và rửa tiền của ‘nền kinh tế đen’, nhưng sẽ tước quyền riêng tư của công dân trong các vấn đề tài chính, nhốt họ vào các ngân hàng tư nhân và không thể thoát khỏi các chính sách như lãi suất bảo lãnh và lãi suất âm”.
Liệu phòng trào (cashless society) một xã hội không tiền mặt có thực sự hữu ích, tiện lợi cho người dân, chống lại việc trốn thuế, gian lận và giúp theo dõi các giao dịch bất hợp pháp? Tại sao chính phủ nhiều nơi trên thế giới đang bất đầu ban hành các lệnh cấm liên quan đến các giao dịch tiền mặt?
Điều gì sẽ xảy ra khi chính phủ có khả năng Shut down hệ thống thanh toán của bạn, nói cách khác chính phủ có thể loại bỏ khả năng thực hiện các giao dịch điện tử của bạn thông qua lệnh cấm giao dịch được chuyển đến hệ thông ngân hàng và các bên thứ 3.
Khi bạn viết thứ gì đó liên quan đến việc phơi bầy sự thật, tham nhũng của chính phủ, tố cáo sai phạm…trên các trang mạng xã hội, trong một xã hội cashless và mọi thứ về bạn đều được công khai thì việc bạn bị loại khỏi cuộc chơi về kinh tế là việc đơn giản. Khi không còn tiền mặt thì mọi giao dịch đối với bạn là điều không thể khi chính Phủ có thể dễ dàng Shut down hệ thống giao dịch điện tử của bạn thông qua một cú điện thoại. Mọi giao dịch của bạn đều bị track và theo dõi thông qua hệ thống ngân hàng.
Khi bạn là một mối nguy hại đối với chính phủ và hệ thống của họ thì, cách họ loại bỏ bạn ra khỏi cuộc chơi chính là ngăn chặn những giao dịch để giúp bạn tồn tại. Bạn không thể quyên góp cho WikiLeak hay các tổ chức phi lợi nhuận chống đối chính phủ qua hệ thống ngân hàng. Khi không có tiền mặt sẽ không có cách nào giúp bạn tồn tại.
Như vậy tiền mặt chính là tính ẩn danh cuối cùng của tiền tệ. Đơn giản vì đó là những giao dịch riêng tư không được ghi chép lại khi bạn không muốn điều đó. Bạn có bao nhiêu tiền cất giữ trong nhà, bạn mua bán, chi tiêu, chuyển tiền, quyên góp bao nhiêu… đó là bí mật riêng tư mà hầu hết mọi người đều không muốn cho người khác thấy.
Khi bạn bị cấm giao dịch điện tử thì điều duy nhất giúp bạn tồn tại được chính là tiền mặt.
Tiền mặt giúp bảo vệ người dân khỏi sự can thiệp quá sâu vào tính riêng tư của người dân.
Có nhiều người nói rằng, tôi không có gì phải che giấu cả, chỉ có lũ tội phạm mới cần ẩn danh.
“Điều đó không phải là vấn đề khi bạn không có gì đó để che giấu, bởi vì tính riêng tư không phải là thứ để che giấu, mà nó là thứ để bảo vệ, Tính ẩn danh là thứ thuộc về bạn hơn là thuộc về xã hội” Edward Snowden
Bitcoin không hoàn toàn ẩn danh.
Trong thực tế, Mỗi người dùng đều có một địa chỉ công khai (Public Address) và theo lý thuyết mọi địa chỉ công khai này đều có thể được track bởi IP address hoặc bởi sàn giao dịch (thông qua Proxy và xác minh danh tính thực tế).
Bitcoin chỉ ẩn danh theo nghĩa là khi các địa chỉ công khai của bạn không link tới thế giới thực, chúng ta có thể thấy hầu hết các sàn tập trung đều có xác minh danh tính thông qua KYC (Know Your Customer). Như vậy các thông tin cơ bản về bản thân người dùng đều được link trực tiếp và gián tiếp qua KYC như tên tuổi, email, hình ảnh, địa chỉ, số ID… và đều được lưu trữ lại.
“In a real-world experiment, we were able to link many users of Twitter and the BitcoinTalk forum to various hidden services, including WikiLeaks, Silk Road and The Pirate Bay, Trên thế giới mạng, tất cả chúng ta đều được liên kết tới một thứ gì đó, tài khoản Twitter, BitcoinTalk, các dịch vụ ẩn, như WikiLeak, Silk Road, The Private Bay.
Mọi giao dịch của bạn liên quan tới bitcoin đều được track bởi bất kỳ ai do transactions đều được công khai trên sổ kế toán Blockchain.
Bên cạnh sự minh bạch, bảo mật, công khai thì sự thiếu tính ẩn danh giống như tiền mặt của bitcoin là một vấn đề lớn đối với các giao dịch điện tử nếu chúng ta đi sâu hơn vào vấn đề này.
Trong bài viết phần 2 Vietfintech sẽ đưa ra các đặc tính của tiền tệ, và vì sao tính ẩn danh là điều còn thiếu và nó có liên quan gì tới các đặc tính của tiền tệ để giúp bitcoin cuối cùng có thể trở thành Global Currency.
Các bạn hãy đón đọc!
