Trong một bước ngoặt lớn của ngành khai thác Bitcoin toàn cầu, ba gã khổng lồ sản xuất thiết bị khai thác đến từ Trung Quốc—Bitmain, Canaan và MicroBT—đang chuyển hoạt động lắp ráp sang Hoa Kỳ để né tránh các khoản thuế nhập khẩu mới do Tổng thống Donald Trump ban hành. Động thái này không chỉ phản ánh áp lực từ cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung mà còn đánh dấu sự tái cấu trúc sâu sắc trong chuỗi cung ứng Bitcoin toàn cầu. Dưới đây là phân tích chi tiết về nguyên nhân, tác động và những rủi ro tiềm tàng của sự dịch chuyển này.
Bối Cảnh: Cuộc Chiến Thương Mại và Sự Thống Trị của Trung Quốc
Chính sách Thuế Quan của Donald Trump
Tổng thống Trump, sau khi nhậm chức vào năm 2025, đã áp dụng các biện pháp thuế quan mạnh mẽ, bao gồm thuế nhập khẩu 10% đối với hàng hóa từ nhiều quốc gia và thêm 20% đối với hàng hóa từ Trung Quốc. Một số nguồn tin cho biết mức thuế đối với thiết bị khai thác Bitcoin từ Trung Quốc có thể lên tới 34% cộng thêm thuế hiện hành. Chính sách này tiếp nối các biện pháp từ năm 2018, khi các công ty Trung Quốc chuyển sản xuất sang Đông Nam Á (như Thái Lan, Indonesia) để né thuế. Tuy nhiên, với thuế quan mới áp dụng cả cho các quốc gia này, Mỹ trở thành điểm đến chiến lược.
Bitmain bắt đầu triển khai sản xuất tại Mỹ từ tháng 12/2024, ngay sau chiến thắng bầu cử của Trump, trong khi Canaan và MicroBT cũng nhanh chóng thiết lập các dây chuyền thử nghiệm. Động thái này cho thấy sự chuẩn bị kỹ lưỡng để đối phó với áp lực thương mại.
Sự Thống Trị của Các Nhà Sản Xuất Trung Quốc
Bitmain, Canaan và MicroBT kiểm soát hơn 90% thị trường thiết bị khai thác Bitcoin toàn cầu, với Bitmain chiếm khoảng 82%, MicroBT 15% và Canaan 2% (theo nghiên cứu của Đại học Cambridge). Sự áp đảo này đến từ lợi thế tiên phong trong phát triển chip ASIC (Mạch tích hợp chuyên dụng), chi phí sản xuất thấp và quy mô sản xuất lớn tại Trung Quốc. ASICs là yếu tố cốt lõi quyết định hiệu suất và chi phí khai thác, đặc biệt khi độ khó khai thác tăng cao sau các sự kiện halving.
Lệnh Cấm của Trung Quốc và Sự Trỗi Dậy của Mỹ
Năm 2021, Trung Quốc ban hành lệnh cấm khai thác và giao dịch tiền mã hóa, đẩy các thợ đào và một phần chuỗi cung ứng ra nước ngoài. Canaan chuyển trụ sở sang Singapore, nhưng các cơ sở sản xuất vẫn chủ yếu ở Trung Quốc. Trong khi đó, Mỹ nổi lên như trung tâm khai thác Bitcoin hàng đầu, đóng góp 75,4% hashrate toàn cầu, nhờ cơ sở hạ tầng năng lượng, chính sách thân thiện với tiền mã hóa dưới thời Trump, và dòng di cư của các thợ đào từ Trung Quốc.
Trump còn tuyên bố tham vọng biến Mỹ thành “siêu cường Bitcoin” thông qua việc thành lập Quỹ Dự trữ Bitcoin Chiến lược vào tháng 3/2025, sử dụng Bitcoin tịch thu từ các vụ án hình sự. Điều này tạo động lực mạnh mẽ cho các công ty khai thác và sản xuất thiết bị chuyển hướng sang Mỹ.
Tác Động của Việc Chuyển Sản Xuất
Đối với Ngành Khai Thác Bitcoin tại Mỹ
- Tăng cường chuỗi cung ứng nội địa: Việc sản xuất tại Mỹ giúp giảm thời gian và chi phí vận chuyển thiết bị, vốn là vấn đề lớn đối với các công ty khai thác Mỹ như Riot Platforms hay Marathon Digital Holdings sau khi Trump đắc cử. Giảm phụ thuộc vào chuỗi cung ứng Trung Quốc cũng giúp hạn chế rủi ro chính trị và thuế quan.
- Tăng sức cạnh tranh: Với chi phí khai thác Bitcoin tăng 34% do hashrate đạt kỷ lục (theo BeInCrypto), việc tiếp cận nhanh chóng các thiết bị ASIC mới sẽ giúp các công ty Mỹ tối ưu hóa hiệu suất và lợi nhuận.
- Thúc đẩy kinh tế địa phương: Các cơ sở sản xuất mới sẽ tạo việc làm, tận dụng lao động kỹ thuật cao và kích thích đầu tư vào hạ tầng công nghệ tại Mỹ.
Đối với Chuỗi Cung Ứng Toàn Cầu
- Tái định hình chuỗi cung ứng: Ông Guang Yang, Giám đốc Công nghệ của Conflux Network, nhận định với Reuters: “Cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung đang tạo ra những thay đổi mang tính cấu trúc trong chuỗi cung ứng Bitcoin.” Việc chuyển sản xuất sang Mỹ có thể làm giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc, nhưng cũng làm tăng chi phí sản xuất do lao động và cơ sở hạ tầng tại Mỹ đắt đỏ hơn.
- Tác động domino: Các quốc gia Đông Nam Á, từng là điểm trung chuyển sản xuất, có thể mất vị thế trong chuỗi cung ứng. Điều này cũng thúc đẩy các nhà sản xuất khác (như Goldshell) xem xét mở rộng hoạt động tại Mỹ.
Đối với Trung Quốc
- Áp lực nới lỏng lệnh cấm: Với việc mất dần vai trò trung tâm trong chuỗi cung ứng Bitcoin, Trung Quốc có thể cân nhắc nới lỏng lệnh cấm khai thác để lấy lại vị thế, đặc biệt khi Mỹ củng cố sự thống trị.
- Sự cạnh tranh mới: Các nhà sản xuất Trung Quốc có thể đối mặt với sự cạnh tranh từ các công ty bản địa Mỹ, nếu Mỹ đầu tư vào phát triển thiết bị ASIC nội địa.
Rủi Ro và Thách Thức
- Chi phí sản xuất tăng: Chi phí lao động và cơ sở hạ tầng tại Mỹ cao hơn đáng kể so với Trung Quốc, có thể làm tăng giá thiết bị ASIC, ảnh hưởng đến lợi nhuận của các thợ đào.
- Rủi ro chính trị tại Mỹ: Mặc dù Trump ủng hộ Bitcoin, nhưng các chính sách trong tương lai có thể thay đổi, đặc biệt nếu có sự chuyển giao quyền lực hoặc áp lực từ các nhóm phản đối tiền mã hóa.
- Cạnh tranh nội địa: Sự hiện diện của các nhà sản xuất Trung Quốc tại Mỹ có thể kích thích các công ty Mỹ phát triển thiết bị cạnh tranh, làm giảm thị phần của Bitmain, Canaan và MicroBT.
- Rủi ro công nghệ: Việc chuyển sản xuất đòi hỏi thời gian và đầu tư lớn để thiết lập dây chuyền mới, có thể gây gián đoạn nguồn cung trong ngắn hạn.
Kết Luận
Việc Bitmain, Canaan và MicroBT chuyển sản xuất sang Mỹ là một bước đi chiến lược để đối phó với thuế quan và tận dụng vị thế ngày càng tăng của Mỹ trong ngành khai thác Bitcoin. Động thái này không chỉ củng cố chuỗi cung ứng nội địa Mỹ mà còn có tiềm năng định hình lại ngành khai thác Bitcoin toàn cầu. Tuy nhiên, các công ty phải đối mặt với thách thức về chi phí, cạnh tranh và rủi ro chính trị. Trong bối cảnh cuộc đua khai thác ngày càng khốc liệt và hashrate đạt kỷ lục, sự dịch chuyển này có thể là yếu tố quyết định vị thế của Mỹ như “siêu cường Bitcoin” trong tương lai.
